મંગળાષ્ટક શું છે અને, તે ગુજરાતી લગ્નો મા કેમ અને ક્યારે ગવાય છે ??
મંગળાષ્ટક એ ગુજરાતી અને હિન્દુ લગ્ન વિધિનું એક અત્યંત મહત્વનું અને માંગલિક અંગ છે. તેના વિશેની સંપૂર્ણ માહિતી નીચે મુજબ છે:
* મંગળાષ્ટક શું છે?
* અર્થ: 'મંગળ' એટલે શુભ અને 'અષ્ટક' એટલે આઠ શ્લોકોનો સમૂહ. આમ, મંગળાષ્ટક એટલે વર-કન્યાના સુખી દાંપત્ય જીવન માટે ગવાતા આઠ મંગલકારી (શુભ) આશીર્વાદાત્મક શ્લોકો.
* સ્વરૂપ: આ શ્લોકો મુખ્યત્વે 'શાર્દુલવિક્રીડિત' છંદમાં રચાયેલા હોય છે અને તેનો રાગ ખૂબ જ શાંત અને પવિત્ર હોય છે. આ શ્લોક થી ઉત્પન્ન થતી ઘ્વની તથા સ્પંદનો, આપણા મન, વાતાવરણ, તથા જીવન મા પ્રાકૃતિક રીતે શાંતિ, સ્થિરતા અને સ્વાસ્થ્ય નો પવિત્ર સંચાર કરે છે. આમ, મંગળાષ્ટક ના અષ્ટ શ્લોક, વાતાવરણ અને પ્રસંગ ને શાંત, ભાવનાત્મક અને આનંદમય બનાવે છે. (ઘણીવાર તે પ્રખ્યાત શિવ સ્તોત્ર 'રત્ને કલ્પિતમાસનં...' ના રાગ સાથે સામ્ય ધરાવે છે).
* મહત્વ: આ શ્લોકોમાં ગણેશ, શિવ-પાર્વતી અને અન્ય દેવી-દેવતાઓને પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે કે તેઓ નવદંપતીને સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને અખંડ સૌભાગ્યના આશીર્વાદ આપે.
ગુજરાતી લગ્નમાં ક્યારે અને કેમ ગવાય છે?
* સમય: મંગળાષ્ટક સામાન્ય રીતે લગ્નની મુખ્ય વિધિ એટલે કે 'હસ્તમેળાપ' સમયે ગવાય છે. જ્યારે વર અને કન્યા એકબીજાનો હાથ પકડીને મંડપમાં તૈયાર થાય છે, ત્યારે આ શ્લોકોનું પઠન શરૂ થાય છે.
* વિધિ: શ્લોકોના પઠન દરમિયાન વર પક્ષ અને કન્યા પક્ષના સગાસંબંધીઓ સાથે મળીને આ ગીતો ગાય છે. દરેક શ્લોક કે કડી પૂરી થાય ત્યારે 'કુર્યાત સદા મંગલમ્' (ભગવાન હંમેશા મંગળ કરે) બોલીને વર-કન્યા પર ફૂલોની પાંખડીઓ કે અક્ષત (ચોખા) વેરવામાં આવે છે.
ટૂંકમાં, મંગળાષ્ટક એ માત્ર ગીત નથી, પણ નવદંપતી માટેના આશીર્વાદનો એક પવિત્ર મંત્ર છે, જે તેમની નવી સફરની શરૂઆતને વધુ યાદગાર, અને સુખી - સમૃદ્ધ - શાંતિમય જીવન નો આધ્યાત્મિક અને ભાવનાત્મક પાયો બનાવે છે.
Examples of મંગળાષ્ટક :
(સૌજન્ય : YouTube)
(1) સંસ્કૃત મંગાળાષ્ટક : (મુખ્ય)
https://youtube.com/shorts/HaRd1kYX15c?si=UWMZ3lBO0mAJ30Bn
(2) ગુજરાતી મંગાળાષ્ટક : (SurMandir)
https://youtu.be/O7G1nJjs_WA?si=hKp0TyyVY7_ait7પ્
(3) ગુજરાતી મંગળાષ્ટક : (Sursagar)
https://youtu.be/0_RzPxUTkfs?si=RTJB2UUUEZPjMU-Y
(4) ગુજરાતી મંગળાષ્ટક : (હસ્તમેળાપ ને લગતા શબ્દો) - ગાયિકા : કૃપાબેન ઠક્કર
https://youtu.be/Q4hsilKzs2U?si=hAsLHjQNdU1MySfd
(5) વૈદિક લગ્ન-ગીત : (Gujarati Wedding)
https://youtube.com/shorts/uc4lCKL2omM?si=VT0ogj1AW30F_pBF
(6) મંગળાષ્ટક (Marathi Wedding) :
https://youtube.com/shorts/rXUWFWxk1jI?si=R7Xt-kCc49Dp5nWm
https://youtube.com/shorts/l8CezQo3VmI?si=Vf_jWfcXA-BDdqlP
https://youtube.com/shorts/BvaO5olFipM?si=zeppR-oClh6ReVgn
~~~~~~~~~~~~
હસ્તમેળાપ વખતે બોલતા મંગળાષ્ટક ના ગુજરાતી શ્લોક : (આ આખો મેસેજ સાચવીને રાખજો, જેથી લગ્ન સમયે તમને કામ લાગે)
(Manglasthak /મંગળાષ્ટક / By - Krupaben Thakkar / Gujarati Lagna Geet/ લગ્ન ગીત / Wedding Song / Mangal Kamana)
* દામ્પત્યે પગલાભરી પ્રણય નાં
ધર્મે પ્રિતી રાખજો
આશિષો પ્રભુ ની સદા વરસજો
કુર્યાત સદા મંગલમ્
* જે જે સ્વપ્ન તમે રચ્યા જીવન માં તે સહુ પ્રભુ પૂરજો
રિદ્ધિ સિદ્ધિ અનેક્ય પ્રાપ્ત કરી ને
કુર્યાત સદા મંગલમ્
* અગ્નિદેવ ની સાક્ષી એ કર પ્રયાણ પૂરી પ્રતિજ્ઞા કરી...
યાત્રા આ સંસાર ની શરૂ કરો
કુર્યાત સદા મંગલમ્
* કન્યા છે કુળ દીપિકા ગુણવતી..
વિદ્યાવતી શ્રીમતી
પહેરી ને પરિધાન મંગલ રૂડા
કુર્યાત સદા મંગલમ્
* કંઠે મંગળસુત્ર સુંદર દિસે
મુકતાવલી ઉજ્વલમ્
આપો એ પ્રિય કન્યકા સુખ ઘણું...
કુર્યાત સદા મંગલમ્
* ઉરમાં ઉમંગો લઇ અતિઘણા પ્રભુતામાં પાડે પગલાં...
એ પગલે સુખશાંતિ ને સમૃદ્ધિ
કુર્યાત સદા મંગલમ્
* સૌનીસાક્ષી એ સિંદૂર પૂર્યા સેથી એ જોડી અખંડ રાખજો
અખંડ સૌભાગ્ય સદા રાખજો
કુર્યાત સદા મંગલમ્
* નવવધૂ ને, દીપાવજો કુળદેવી
આશિષ દેજો અખંડ સૌભાગ્યનાં
અમર.. રાખજો ચૂડી ને ચાંદલો
કુર્યાત્ સદા મંગલમ્ (3)
-- સંકલન By Bhudev Network
Bhudev Matrimony ટીમ
(અમદાવાદ | વડોદરા | રાજકોટ)
~~~~~~~~~~~v